AŞI ve TEREDDÜTSÜZ AŞI OLMAK , AŞI OLMAKLA İŞ BİTİYOR MU?

 Pandeminin yeni bir aşamasına geçtik; ulaşılabilir aşı dönemi. 

Koruyucu hekimliği mesleğin temel felsefesi olarak gören bir hekim için aşılama her zaman olumlu baktığım bir yöntemdir. Türkiye koşullarında şu an ulaşılabilir aşı Sinovac firmasının ürettiği inaktif virüs aşısı. Sağlık çalışanı olarak öncelik grubundaydım ve tereddütsüz aşımı oldum. 

Bana aşı olmadan şu soru sorulmuştu; Hiç tereddüt duymadan aşı olabilecek misin? 

Bu soruyu düşündüğümde şu yanıta ulaştım: Eğer bu aşı FAZ III çalışması olarak hastanemize gelseydi de gönüllü olarak bu çalışmaya katılırdım. Çünkü bir an önce bu aşamanın geçilmesi klinik olarak etkin bir aşıya ulaşılması mevcut koşullarda çok önemli bir yöntem. Bu çalışmaya denek olarak katkı sağlamaktan hiç çekinmezdim. Yaşadığımız topluma karşı sorumluluğumuz var, hepimiz bir yerinden bu sorumluluğu almalıyız. FAZ III çalışmasına gönüllü katılabilecek birisi için direkt aşıyı olmak daha kolay bir seçenek. Zira çalışmada plasebo ( yalancı aşı) kolunda olma olasılığı da vardı. Bu açıdan baktığımda hiç tereddütsüz aşı oldum. 

Şunu da bilmek gerekir ki FAZ III aşamasına gelmiş ilaçlar yan etki açısından büyük ölçüde güvenirliğini kanıtlamış ilaçlardır. Elbette ki üçüncü aşamayı geçip uygulanabilir hale geldiği Faz IV aşamasında da bazen beklenmedik yan etkiler saptanabiliyor ancak bu olasılık düşük. 

Pandemi yaşıyoruz, milyonlarca insan ölüyor iken bir aşıya burun kıvırmak ilkesel olarak doğru gelmiyor. Kendimizi hastalıktan korumaya çalışmak sadece bireysel hayatımız için değil toplum hayatı için de büyük önem taşıyor. Kişi enfekte olup o hastalığı atlatsa bile yaydığı kişilerden bazıları bu hastalığı atlatamayabilir. Bu nedenle sorumluğumuzu anlamak ve ona göre davranmakta büyük yarar var. Gereğinden fazla şüphe için uygun bir dönem değil. 

Sağlık otoritelerince kabul görmüş bir aşıya ulaşılmış ise o aşıyı olmak bireysel ve toplumsal hayatımız için önemli ve doğru yolda atılmış bir adımdır düşüncesindeyim. 

Şunu da eklemeyim aşı olmakla da iş bitmiyor. Hala pandemi koşulları devam ediyor. Hiçbir aşı yüzde yüz korumuyor, sosyal mesafe kurallarına dikkat etmeyiz. Bir yandan da sağlığımızı geliştirici yaşam biçimi değişikliklerine davranışlarına özel göstermeye devam etmeliyiz. 

SAĞLIKLI GÜNLER DİLEĞİYLE

Dr. Deniz

SAYI AZALMASI YANILTICI BİR DURUM OLABİLİR. Salgın Matematiği Üzerine 4: Doğal Olarak Sönen Odaklar Odak Birleşmesi

Bu konuda yazdığım diğer 3 yazı okunmuş var sayıma ile bu yazıyı yazıyorum.
Muhtemelen bu konuda yazacağım son yazı bu olacak.
Salgının artışı kilim desenleri ile modellenmişti. Bu kilim desenleri alınan maksimum önlem ile kişinin minimum çevresel temasa uluştırılması ile ortalama 4 kişiye hastalığı bulaştırması (aile ve an yakın arkadaş çevresi ile ortalama toplam 4 kişi )  Bu yeni bulaş kişileri benzer çevrede olacağı için yeni kişilerin buluştırdığı kişi sayısı azalıyor ama toplam bulaştırıcı kişi sayısı arttığı için yeni hasta kişi sayısı artıyordu. ortalama her t zamanda kilimin çevresi + 4 kişi daha artıyordu.
yani t10'da yeni 40 vaka tahmin eden bir modelleme.
Bu odaklar maksimum odak söndürücü önlem alınarak söndürülebilirdi.  Şu anda ise odaksal yaklaşımdan çok genel önlemler hakim. Bunun sonucunda ise odaklar doğal olarak birbirirlerini sınırlandırıyorlar. A bölgesindeki odak B bölgesi ile sınırlanıyor ve doğal sönmeler gelişiyor,Aşağıdaki şekilde 8 odaklı salgında zamanla A, B C ve D odakları sönüyor.
           Örnek bir hesaplama
Bu sönmelerin 25. güne denk geldiğini var sayalım. Tüm odakların 25. günde olduğu da bu varsayımda olsun.
Bir gün önce 24 x 4 x 8 odak= 96 x 8 = 768 yeni vaka
25. gün odaklar doğal sınırlarına ulaştığı için 4 odak söndü
25 x  4 x 4 odak = 100 x4 = 400 yeni vaka
(25. günde yeni vaka sayısı azalma ama esasen bu sınırlandırılmış odaklardaki doğal gelişim. )
Burada sanki vaka sayısı azalıyormuş düşüncesi uyunabilir.
       Potansiyel Hata
Oysa ki bu salgının doğal gelişimi. Bu şekilde odaklar birleşik halde yine genişlemeye devam edecek. Eğer bu sayısal azalma önlemlerin azaltılması ile sonuçlanırsa kişisel temas olanağı artacak ve 4 çarpanı yükselip yeni odaklar oluşturabilir. Bu ise odakların gelişim hızını yeniden artırabilir.

İzolasyon önlemlerinin azaltılması çok iyi hesaplanması gereken bir durum. Sonu kötü sonuçlanabilir. Şu anda bir aşı bulunmadığı durumlarda hastalığın yayılarak toplum bağışıklığı kaçınılmaz bir sonuç gibi duruyor. Bu riskli bir süreç. Hastalığın seyir ve hızı ve gelişebilecek mutasyon riskleri hakkında çok az bilgimiz var.

SALGININ YALIM HIZINI AZALTMADA ÖNEMLİ BİR STRATEJİK YAŞLAŞIM: COVİD + KİŞİLERE LOJİSTİK DESTEK

  Hasta sayısı arttıkça genel durumu iyi olan COVİD + kişiler evlerinde izolasyon önerileri ile hastaneden gönderilecekler. Hatta hastanelerdeki yerler tamamen dolduğu için COVİD + kişiler ya da olası vakalar genel duruumu iyi ise ilaçları reçete edilip hiç hastaneye yatırılmadan gönderilecekler. Bu beklenen doğal bir durum.
  Genelde bir kişi COVİD + ise eşi de COVİD + oluyor. Ev içi bulaş oranı yüksek. Bu durumda bu aile gıda ihtiyacını karşılamak için mecburen markete gidecek, ilaç ihtiyacı için mecburen eczaneye gidecek. Bu durumlarda kişi ne kadar özense de etrafına bulaştırma riski olacak. Ve ihtiyaçları için mecburen evden çıkacak.
  Bu durumu öncelemek için COVİD + kişilere lojistik destek vermek gerekir. Evlerinde izole olacakları zaman boyunca market eczane gibi zorunlu ihtiyaçları karşılayacak bir oluşuma ihtiyaç vardır. Bu mahalle muhtarları, ilçe ya da il belediyeleri tarafından  ya da STK (sivil toplum kuruluşlarınca)  ile gönüllülerden  oluşturulabilir.
  Bu salgının en az hasar ile atlatılabilmesi için her şeyin en ufak ayrıntısına kadar hesaplanması gerekir (gerekirdi, gerekiyor, gerekecek).
 VE  EN TEMEL FELSEFE: Birimiz hepimiz için hepimiz birimiz için.
Birlik duygusu olmadan başarı ile çıkamayız. Bu bir savaş bir mikroorganizma ile verilen genetik bir savaş. Bildiğimiz savaşlardan ayrı ama ortak noktası her savaşta ve her mücadelede birlik olan kazanır. İnsan türünün en önemli evrimsel gücü birlik olabilmesi bunu kolaylıkla organize edebilmesidir. Eski çağlarda bile bu üstünlüğünü kolaylıkla harekete geçiren insan türü şimdi de bunu yapabilmeli.

Salgın Matematiği Üzerine-3: ODAK TAŞINMASI YENİ ODAKLAR OLUŞUMU

Bu yazıların anlaşılması için Salgın matematiği üzerine 1 ve 2. yazıların okunması gerekir.
O yazılarda gerekli tanımlar yer almaktadır.
Bu yazıda Odakların nasıl taşınabildiği ve buradaki küçük dikkatsizliklerin nelere yol açabileceği irdelenecektir.
Bir salgın odağında yaşayan asemptomatik ya da henüz tipik semptomlar oluşturmamış dolayısıyla tanısı konulmamış bir kişi var sayalım. Bu kişi normal çevresinden başka bir çevreye gidiyor. Örneğin okullar tatil edildi. İstanbul'dan memleketine, köyüne gidip ailesini görüp gelecek. Bir günlük bir ziyaret ya da bir süre orada yaşayacak. Esasen T1 zamandan sonra kişinin orda kalıp kalmadığının bir önemi yok. Yani yakın çevresine hastalığı bulaştırdıktan sonra isterse odaktan çıksın odağın gelişimine hiç bir etkisi olmuyor.
Bu yazıda şu örnek üzerinden gidelim. Kişi kendi hastanesinde çalışırken daha önce belirlenmiş bir geçici görev nedeniyle başka bir hastaneye bir günlüğüne gidiyor. Kişi esasen fark edilmemiş bir COVİD taşıyıcısı. Gittiği hastanede sekreter, bir hemşire, bir personel ve konsültasayona gelen bir hasta ile 15 tane poliklinik hastası ile teması olduğunu var sayalım. Daha fazla temas kuşkusuz var ama sağlık çalışanı olduğu için buna son derece dikkat ediyor. Ama tüm dikkatlere rağmen 1 kişiye bulaş olduğunu var sayalım. Sonra da measi bitimi doktor normalde görevli olduğu ilçesine dönüyor. (Bu şekilde görevlendirmeler şu anda durdu ama salgının başlangıcında devam ediyordu. )
Bu durumda aşağıda olduğu gibi sadece odak bir yönde hafif kayacak ama odak gelişimi ise normal matematiğinde devam edecek.
Bu görevlendirme tersine de işleyebilirdi. Yani doktor odak olmayan bir bölgeden gidip orada enfekte olup kendi yaşadığı çevreye getirebilirdi.
Okulların tatil olması ile özellikle İstanbuldan memleketlerine dönen insanlar gittikleri yerde yeni odaklar oluşturdular.
Yine Umre dönüşleri ile enfekte olan kişiler yeni odaklar oluşturdular. Bu noktalarda alınan önlemler yeterli olmadı. Daha net daha kesin önlemler gerekir. Hala daha odak taşınmaları devam ediyor. Kişiler COVİD+  olmalarına rağmen eczaneye gidip ilaç almak durumunda kalıyor.
Temel önlem yeni odaklar oluşturmama üzerine olmalıdır.

Şekil 1) Odaktaki asemptomatik bir kişi  farklı enfeksiyon olmayan bir bölgeye gidiyor ve sadece bir kişiyi enfekte edip geri dönüyor. (hikaye bu kişinin bir günlük geçici görevi ) odaktaki V0 geri döndüğü için yok. ama V1 bir kişi artık v0 gibi odağı geliştiriyor.

Şekil 2) Yeni gelişen odak bu şekilde bir yöne (resimde sola ) kayarak aynı gelişimini gösteriyor sonuç doğal olarak tüm çevrenin enfekte olduğu kilim modeline dönecek.

CORONA SALGINI OLDUĞU BU DÖNEMDE PNOMOKOK (Zature) AŞISI YAPTIRMALI MIYIZ?

(Kardiyoloji uzmanı olduğum için bu soruların cevabını ilgili uzmanlık alanlarından edinmek daha doğru olacağını söyleyerek başlamalıyım. Sıklıkla bu soruyla karşılaştığım için verdiğim yanıtların bir özetini buraya yazıyorum.
Temel olarak sağlığın korunması ilgi alanım olduğu için bu yazının size fikir verebileceğini umuyorum. Ama son kararınızı enfeksiyon hastalıkları uzmanı, göğüs hastalıkları uzmanı gibi Pnomoni enfeksiyonu ile ilgilenen uzman doktorlara sorarak almanızı öneririm. )

Zatürre (Tibbi ismi Pnömoni) yazıda mesleki yakınlık gereği pnömoni kelimesini daha sık kulandım

Zatürre (pnömoni) enfeksiyonu toplum kökenli ve hastane kökenli olmak üzere ikiye ayrılır. Bu yazıda temel konumuz toplum kökenli pnömonidir.

Bilinen bir immün yetmezliği (vücudu enfeksiyonlara karşı koruyan fonksiyonlarda eksikliği)  olmayan kişinin toplumdan kazandığı pnömoni toplum kökenli pnömoni (TKP) olarak tanımlanmaktadır. ABD’de yılda 5.6 milyon kişide TKP oluştuğu ve bunların 1.1 milyonunun hastanede tedavi gerektirdiği hesaplanmaktadır. TKP olgularının %22 ile %50’sinin hastaneye yatırıldığı ve %6’sının yoğun bakımda tedavi gerektirdiği bildirilmektedir. Ayaktan tedavi edilen hastalarda mortalite (ölüm oranı) %1-5 arasında iken; hastanede tedavi edilen olgularda ortalama mortalite (ölüm oranı) %12'ye; özellikle de yoğun bakım desteği gerektiren hastalarda ise %40'a ulaşmaktadır. (kaynak  https://file.toraks.org.tr/TORAKSFD23NJKL4NJ4H3BG3JH/mesleki-kurslar-2-ppt-pdf/Tevfik_Ozlu.pdf )
Dr. Tevfik Özlü'nün hazırladığı metinde yer olan oranlara baktığımızda TKP'nin ne kadar yaygın ve önemli bir hastalık olduğu ortadadır. İlginç olan ise bu pnömoniyi sıklıkla oluşturan ekten Streptococcus pneumoniae bir aşısı var olmasına rağmen bu kadar enfeksiyon ve ölüm gerçekleşmektedir. (elbette S. pneumoniae dışında da etkenler bu hastalığı oluşturabilir ama daha az sıklıkla görülüler)

Pnömokok aşıları S. pneumoniae enfeksiyonuna karşı koruyuculuk sağlar. Özellikle risk grubu kişilerde (ileri yaş, kronik hastalıkları olanlarda - şeker hastalığı, hipertansiyon, kalp damar hastalığı vb) bu aşının yapılması önerilir. 5 yıllık bir koruyuculuğu vardır. Alerjik reaksiyon dışında önemli  bir yan etkisi yoktur.
Başlıkta bahsettiğim konuya yani CORONA salgını olan bu dönemde zature aşısı yapılsın mı?
 Kişi riskli grupta ise zaten yapılmış  olmalıydı. Ama yaptırmamış. Şimdi yaptırsın mı? Yaptırabilir. Ama bu dönemde hastaneye gidip aşı yaptırma olası COVİD  enfeksiyonu açısından bir risk oluşturmaktadır. Almanya başbakanı Merkel bu  aşıyı yaklaşık 3 hafta önce yaptırdı. Ancak Merkel'e aşı yapan doktorda CORONA virüs + saptandı. Sonra Merkel karantina süreci yaşadı. Bu esnada COVİD hastalığına yakalanabilirdi.
Bu riski almayı gerektiren bir durum var mı? Şu anda toplum virüs salgını nedeniyle izole, yakın temas çok azaldı, kişisel temizlik kurallarına çok dikkat ediliyor. Bu önlemler toplum kökenli zature ihtimalini de oldukça azaltıyor. Bakteriyel bir enfeksiyon riski bu koşullarda çok belirgin azalmış olacaktır. Yani bundan 2 ay öncesine göre kişinin toplum kökenli zature olma ihtimali çok düşmüştür.
COVİD enfeksiyonu ile yatan kişilerde üstüne bakteriyel bir enfeksiyon oluşursa bu hastane kaynaklı enfeksiyon olma olasılığı çok daha yüksek bu durumda ise etken başka bakteriler olacaktır. dolasıyla kişinin  yaptırdığı Pnömokok aşısı burada işe yaramayacaktır. Bu durumlarda zaten ilgili doktor gerekli antibiyotik tedaviyi başlayacaktır. Bu açıdan da bakılınca zature aşısı büyük bir önem arz etmemektedir.
Sonuç olarak risk grubunda olmayan kişilerin pnömokok aşısı yaptırmasının bir anlamı olmadığını düşünüyorum. Ki aşırı talep nedeniyle zaten aşı yapılması gereken risk grubu kişiler aşıya ulaşamamaktadır.
Risk grubu kişiler olası COVİD enfeksiyonu riskini  sıfır olduğu koşullarda aşı yapabilmesi mümkün ise olabilirler. Ama hastane koşullarında aşı olmak potansiyel COVİD enfeksiyonu riski oluşturduğu için faydadan çok zarar getirebilir. Her tıbbi öneri de olduğu gibi burada da risk fayda analizi yapılması gerekir. 
Sağlıkla kalın
Dr. Deniz

(SALGIN MATEMATİĞİ ÜZERİNE:2) SADECE TANI KONULARAK O KİŞİLER HASTANEYE YATIRILARAK SALGIN ODAĞININ SÖNDÜRÜLMESİ MÜMKÜN DEĞİL . YENİ STRATEJİLERE İHTİYAÇ VAR

Daha önceki yazıda salgın odaklarının gelişimi ve kilim desenlerini anlatmıştım.
Bu yazı o yazının devamı niteliğindedir. Anlaşılabilmesi için öncelikle o yazının okunması gerekir.
https://drdenizdemirci.blogspot.com/2020/03/salgin-anatomisi-uzerine-bir-deneme.html

Dünyada yaygın olarak yapılan hasta kişileri tespit edip onları hastane ya da kilinik durumlarına göre otel vb  gözetim yapılacak yerlerde yatırıp toplumdan izolasyonları sağlanmaktadır.
Bu yöntem belirli ölçüde etkili olabilir. Ama tam ve kesin etki sağlamayacaktır.
Kilim modelinde bunu örneklemeye çalıştım
t14 zamanda bir odaktan bir bölgeden 38 kişi çıkardım. Şekilede bakılırsa temelde yapılım bu odağın en dış çevresinden olmakta aslında 38 kişinin sadece siyahla boyalı karalerde temsil edilen 4 kişisi temel yayılma hattından çıkmış oldu.

Şekil 1) t 14 bir odaktan bir bölgeden çıkarılan vakaları temsil eden şekil

T15 zamana geldiğinde potansiyel yayılımdan 15 + 4 = 60 sadece 3 kişi eksik kaldığını görüyoruz. Yeni vaka 57.

 şekil 2 T15 yayılımı mor renk. 3 vaka eksik

T16 ya geldiğimizde önceki 3 eksiğe 2 eksik daha katılıyor. Böylece ilk 2 t zamanda sanki vaka sayısı azalıyormuş gibi bir görüntü oluşuyor

t17'de ise yavaş yavaş eksikler tamamlanmaya başlıyor.
odak dış çevredeki potansiyel vaka eksillerini tamamlamaya başlıyor. t15 in iki eksiği tamamlanıyor. 17nin potansiyel dış çevresinde ise bir eksik kalıyor. Böylece toplamda  17 x 4 -1 +2 ile yeni vaka sayısı beklenenden bir fazla oluyor.

 Şekil 3) t 17 eksikler tamamlanmaya başlıyor ( bu ve bir sonraki şekilde sadece olayın geçtiği sol üst köşe resmi alınmıştır.





T18 de potansiyel çevresel yayılımda eksikli yok. T 16 daki potansiyel vaka eksiği tamamlanıyor. Yeni vaka 18x4 + 2 ile artışa geçiyor.

Şekil 4) T18 potansiyel çere yayılımda eksik yok t 16 daki ik eksik tamamlanıyor




t 19 ise t 15 'de kalan bir eksikilği daha tamalıyor ve odak çevre yayılımı tam olarak normale dönüyor.

Şekil 5) t 19 odak çevresel yayılımı tamamen normale döndü.


Bu şekil ve matematiksel model odak içinde tanı konularak eksiltilen vakaların yayılıma bir etkisi olmadığını gösteriyor. Yani 1 vaka tanımlandı izole edildi potansiyel 4  ya da 6 yeni vaka yayılımı azalacak diye  söz söyleme  bu modellere göre kesinlikle yanlıştır. Saptanan kişi odağı başlatacak olan 0. vaka değil ise odak eksiği tamamlıyor.

Yapılması gereken bir pozitif vaka saptandığında o vakayı izole etmenin yanında o kişinin içinde bulunduğu odağı saptayıp sınırlandırmak gerekiyor. Odağın kuşatılması birinci öncelikli işlem odak kuşatılmadığı zaman her t zamanda bulaş artıyor. Ve kuşatma zorlaşıyor.

yapılması gereken

vakayı tespit et ( semptomatik kişi hastanede ya da asemptomatik kişi toplum taramasında)
pazitif vakaların içinde olduğu odakları tespit et
odakları kuşat
Kuşatılmış odaktaki tıbbi yardım gereken kişileri bul
Kuşatılmış odaktaki negatif kişileri bul ve onları güvenli bölgeye al
Odağın zamanla sönmesini sağla
Odak söndüğü zaman bu bölgeyi güvenli bölge ilan et dış çevreden koru.

Dr. Deniz
bu salgın için hala yapılacak bir şeyler var.
yayılımı olduğu gibi kabul etmek zorunda deyiliz
akil birliği ile yeni stratejiler geliştirip salgınının daha büyük boyutlara gelmesini önleyebiliriz.

CORONAVİRUS SALGINI İHMALLER DİZİSİ OLDU. BİR LİDER HARİÇ İMPARATORU SAYGIYLA SELAMLIYORUM

  2020 Ocak ayının başından beri bu salgını takip ediyorum. Bir hekim bir kardiyoloji uzmanı, kalp sağlığını ve bütüncül olarak sağlığı korumayı kendisine misyon edinmiş bir kişi olarak tüm dikkatimi bu salgına verdim. Çünkü hayatı korumak şu anda bu hastalıktan insanları korumakla direkt ilgili. Şu anda gerisi yalan.
  Bu süreçte hayat o kadar hızlı aktı ki. İnsanların ve toplum önde gelenlerinin, ülke yöneticilerinin, çok önemli sivil toplum yöneticilerinin ardışık ihmalleri ile doldu bu süreç. Demeçler 180 derece değişti. Hep garip bir aymazlık, umursamazlık hakimdi. Örnek gösterebileceğim bir lider yoktu ta ki dün sosyal medyada o videoyu izleyene kadar.
 Bir lider bir futbol takımı teknik direktörü
(Konuşmasından bölümleri aynı olarak aktarıyorum)
https://www.youtube.com/watch?v=zUBNIfp6cE8

" Yav Benim çocuklarımın canı neden önemli değil ya,
 Çocuklarım derken futbolcularımı söylüyorum,
Kendi evlatlarımı tabi ki,
Ama herkesin evladı
.
.
.
Yav arkadaş istediğinizi şampiyon ilan edin
Oynamayalım kardeşim
Eğer birilerine zarar gelecekse
Yav nedir bu ben bunu anlamadım ki. "

Sayın hocam ben de anlamadım. Neden aylar önce tüm dünya 2 hafta bilemedin 3 hafta hayat tatil edilebilir ve tüm dünya bu gün bu salgını minimum hasarla atlatmış olabilirdi. Bunu bir kardiyoloji uzmanı olarak ben gördüm yazdım da başkası görmedi mi. Gördü elbet ama neden durmadı dünya. Şimdi bu ölümün bu evladın bunca atanın hesabını kim verebilir. Hesap verilse de gidenleri kim getirebilir.
Yıllardır hekimliğin gereği binlerce insan gördüm, binlerce konuşma dinledim. Artık kim neyi ne niyetle söylüyor ilk cümlesinde anladığımı düşünüyorum. Bu konuşma koronavirüs salgını ile basın karşısında yapılmış (benim izleyebildiğim kadarıyla ) en samimi en gerçekçi en doğru konuşmaydı.
Şimdi daha iyi anlıyorum neden Fatih Terim'e  İMPARATOR dendiğini ve hak veriyorum. Evet bir Galatasaraylıyım ama çok zaman oldu futbolu takip etmeyeli. Fanatizm, futbol hayranlığı duyguları benim çok uzağımda. Demokrasiye inanan bir kişiyim ama şimdi diyorum ki keşke bu süreçte Fatih Terim dünyayı yöneten bir İmparator olsaydı.
"Yaw benim evlatlarımın canı neden önemli değil ya." deseydi.
İnanın bu bakış açısı dünyada yüz binlerce insanı hasta eden  on binlerce insanı öldüren bu salgını başladığı yerde bitirirdi. Aslında bu kadar kolay çözümü olan bir durum şimdi insanlık için bir felakete doğru gidiyor. Hiç bir liderde bu duyarlılık yok, olmadı yakın zamanda da olacak gibi değil. Her insanın bir insan evladı olduğunu ve kendi evladından ayırmamak gerektiğini söyleyen bir başka lider yok. Belki de kim bilir lidersiz bir dünya doğrusu.
 "Oynamayalım kardeşim birilerine zarar gelecekse diyen bir başka lider yok.
Maalesef herkes oyuna devam etti. Ve maalesef oyunu bitirmekte hep geç kalındı. Ve hala çoktan bitirilmesi gereken oyunlar devam ediyor. Ve bunlara "Yav nedir bu ben bunu anlamadım ki" diyecek bir lider yok.
Benim için bu konuşma Koronavirus salgınının tarihine geçecek derecede önemli, samimi ve önlem alınmasını vurgulayan bir konuşmaydı.
Futboldan tamamen uzaklaştım bir maç izleme gibi isteğim hiç yoktu ama İmparator iyileşecek, biz Tüm Türkiye bu salgını bir şekilde atlatacağız. Ve bir maça gidip  imparatora saygıyla selam vereceğim.
Duyarlılık bu salgını çözecek olan  ve insanlığın en önemli üstünlüğü birlik olmak.
Dr Deniz

Konuşmanın linki: https://www.youtube.com/watch?v=zUBNIfp6cE8