31 Mart 2020 Salı

Salgın Matematiği Üzerine-3: ODAK TAŞINMASI YENİ ODAKLAR OLUŞUMU

Bu yazıların anlaşılması için Salgın matematiği üzerine 1 ve 2. yazıların okunması gerekir.
O yazılarda gerekli tanımlar yer almaktadır.
Bu yazıda Odakların nasıl taşınabildiği ve buradaki küçük dikkatsizliklerin nelere yol açabileceği irdelenecektir.
Bir salgın odağında yaşayan asemptomatik ya da henüz tipik semptomlar oluşturmamış dolayısıyla tanısı konulmamış bir kişi var sayalım. Bu kişi normal çevresinden başka bir çevreye gidiyor. Örneğin okullar tatil edildi. İstanbul'dan memleketine, köyüne gidip ailesini görüp gelecek. Bir günlük bir ziyaret ya da bir süre orada yaşayacak. Esasen T1 zamandan sonra kişinin orda kalıp kalmadığının bir önemi yok. Yani yakın çevresine hastalığı bulaştırdıktan sonra isterse odaktan çıksın odağın gelişimine hiç bir etkisi olmuyor.
Bu yazıda şu örnek üzerinden gidelim. Kişi kendi hastanesinde çalışırken daha önce belirlenmiş bir geçici görev nedeniyle başka bir hastaneye bir günlüğüne gidiyor. Kişi esasen fark edilmemiş bir COVİD taşıyıcısı. Gittiği hastanede sekreter, bir hemşire, bir personel ve konsültasayona gelen bir hasta ile 15 tane poliklinik hastası ile teması olduğunu var sayalım. Daha fazla temas kuşkusuz var ama sağlık çalışanı olduğu için buna son derece dikkat ediyor. Ama tüm dikkatlere rağmen 1 kişiye bulaş olduğunu var sayalım. Sonra da measi bitimi doktor normalde görevli olduğu ilçesine dönüyor. (Bu şekilde görevlendirmeler şu anda durdu ama salgının başlangıcında devam ediyordu. )
Bu durumda aşağıda olduğu gibi sadece odak bir yönde hafif kayacak ama odak gelişimi ise normal matematiğinde devam edecek.
Bu görevlendirme tersine de işleyebilirdi. Yani doktor odak olmayan bir bölgeden gidip orada enfekte olup kendi yaşadığı çevreye getirebilirdi.
Okulların tatil olması ile özellikle İstanbuldan memleketlerine dönen insanlar gittikleri yerde yeni odaklar oluşturdular.
Yine Umre dönüşleri ile enfekte olan kişiler yeni odaklar oluşturdular. Bu noktalarda alınan önlemler yeterli olmadı. Daha net daha kesin önlemler gerekir. Hala daha odak taşınmaları devam ediyor. Kişiler COVİD+  olmalarına rağmen eczaneye gidip ilaç almak durumunda kalıyor.
Temel önlem yeni odaklar oluşturmama üzerine olmalıdır.
Şekil 1) Odaktaki asemptomatik bir kişi  farklı enfeksiyon olmayan bir bölgeye gidiyor ve sadece bir kişiyi enfekte edip geri dönüyor. (hikaye bu kişinin bir günlük geçici görevi ) odaktaki V0 geri döndüğü için yok. ama V1 bir kişi artık v0 gibi odağı geliştiriyor.

Şekil 2) Yeni gelişen odak bu şekilde bir yöne (resimde sola ) kayarak aynı gelişimini gösteriyor sonuç doğal olarak tüm çevrenin enfekte olduğu kilim modeline dönecek.



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder