(SALGIN MATEMATİĞİ ÜZERİNE:2) SADECE TANI KONULARAK O KİŞİLER HASTANEYE YATIRILARAK SALGIN ODAĞININ SÖNDÜRÜLMESİ MÜMKÜN DEĞİL . YENİ STRATEJİLERE İHTİYAÇ VAR

Daha önceki yazıda salgın odaklarının gelişimi ve kilim desenlerini anlatmıştım.
Bu yazı o yazının devamı niteliğindedir. Anlaşılabilmesi için öncelikle o yazının okunması gerekir.
https://drdenizdemirci.blogspot.com/2020/03/salgin-anatomisi-uzerine-bir-deneme.html

Dünyada yaygın olarak yapılan hasta kişileri tespit edip onları hastane ya da kilinik durumlarına göre otel vb  gözetim yapılacak yerlerde yatırıp toplumdan izolasyonları sağlanmaktadır.
Bu yöntem belirli ölçüde etkili olabilir. Ama tam ve kesin etki sağlamayacaktır.
Kilim modelinde bunu örneklemeye çalıştım
t14 zamanda bir odaktan bir bölgeden 38 kişi çıkardım. Şekilede bakılırsa temelde yapılım bu odağın en dış çevresinden olmakta aslında 38 kişinin sadece siyahla boyalı karalerde temsil edilen 4 kişisi temel yayılma hattından çıkmış oldu.

Şekil 1) t 14 bir odaktan bir bölgeden çıkarılan vakaları temsil eden şekil

T15 zamana geldiğinde potansiyel yayılımdan 15 + 4 = 60 sadece 3 kişi eksik kaldığını görüyoruz. Yeni vaka 57.

 şekil 2 T15 yayılımı mor renk. 3 vaka eksik

T16 ya geldiğimizde önceki 3 eksiğe 2 eksik daha katılıyor. Böylece ilk 2 t zamanda sanki vaka sayısı azalıyormuş gibi bir görüntü oluşuyor

t17'de ise yavaş yavaş eksikler tamamlanmaya başlıyor.
odak dış çevredeki potansiyel vaka eksillerini tamamlamaya başlıyor. t15 in iki eksiği tamamlanıyor. 17nin potansiyel dış çevresinde ise bir eksik kalıyor. Böylece toplamda  17 x 4 -1 +2 ile yeni vaka sayısı beklenenden bir fazla oluyor.

 Şekil 3) t 17 eksikler tamamlanmaya başlıyor ( bu ve bir sonraki şekilde sadece olayın geçtiği sol üst köşe resmi alınmıştır.





T18 de potansiyel çevresel yayılımda eksikli yok. T 16 daki potansiyel vaka eksiği tamamlanıyor. Yeni vaka 18x4 + 2 ile artışa geçiyor.

Şekil 4) T18 potansiyel çere yayılımda eksik yok t 16 daki ik eksik tamamlanıyor




t 19 ise t 15 'de kalan bir eksikilği daha tamalıyor ve odak çevre yayılımı tam olarak normale dönüyor.

Şekil 5) t 19 odak çevresel yayılımı tamamen normale döndü.


Bu şekil ve matematiksel model odak içinde tanı konularak eksiltilen vakaların yayılıma bir etkisi olmadığını gösteriyor. Yani 1 vaka tanımlandı izole edildi potansiyel 4  ya da 6 yeni vaka yayılımı azalacak diye  söz söyleme  bu modellere göre kesinlikle yanlıştır. Saptanan kişi odağı başlatacak olan 0. vaka değil ise odak eksiği tamamlıyor.

Yapılması gereken bir pozitif vaka saptandığında o vakayı izole etmenin yanında o kişinin içinde bulunduğu odağı saptayıp sınırlandırmak gerekiyor. Odağın kuşatılması birinci öncelikli işlem odak kuşatılmadığı zaman her t zamanda bulaş artıyor. Ve kuşatma zorlaşıyor.

yapılması gereken

vakayı tespit et ( semptomatik kişi hastanede ya da asemptomatik kişi toplum taramasında)
pazitif vakaların içinde olduğu odakları tespit et
odakları kuşat
Kuşatılmış odaktaki tıbbi yardım gereken kişileri bul
Kuşatılmış odaktaki negatif kişileri bul ve onları güvenli bölgeye al
Odağın zamanla sönmesini sağla
Odak söndüğü zaman bu bölgeyi güvenli bölge ilan et dış çevreden koru.

Dr. Deniz
bu salgın için hala yapılacak bir şeyler var.
yayılımı olduğu gibi kabul etmek zorunda deyiliz
akil birliği ile yeni stratejiler geliştirip salgınının daha büyük boyutlara gelmesini önleyebiliriz.